SCOSC حسین ترحمی اردکانی Research Letters on Management in Organizations مجله بین‌المللی هنر، ادبیات، زبان‌شناسی و گردشگری 1 1 (پاییز) 2025 11 16 Cognitive Analysis of Conceptual Metaphors in Persian Proverbs with a Cognitive Semantics Approach تحلیل شناختی استعاره های مفهومی در ضرب المثل های فارسی با رویکرد معناشناسی شناختی 56 69 FA Jamshid Mashhadi PhD in English Language Teaching, Department of Basic Sciences, Shushtar Faculty of Medical Sciences, Shushtar, Iran جمشید مشهدی دکترای آموزش زبان انگلیسی، دپارتمان علوم پایه، دانشکده علوم پزشکی شوشتر، شوشتر، ایران 2025 10 07 Proverbs, as the most compact and richest linguistic manifestations of any culture, reflect the cognitive structures and conceptual patterns of the linguistic community. The present study, adopting a cognitive semantics approach and relying on Lakoff and Johnson’s (1980) conceptual metaphor theory, systematically analyzes conceptual metaphors in Persian proverbs. The main question of the research is which fundamental conceptual metaphors lie behind Persian proverbs and how these metaphors conceptualize abstract experiences based on objective and physical domains of origin. For this purpose, a corpus of 346 Persian proverbs taken from the two-volume dictionary of Persian proverbs by Zulfiqari (1388) and Amthal and Hakam by Dehkhoda (1374) was studied in a descriptive-analytical manner. Data analysis was conducted based on the cognitive mechanisms of conceptual metaphor, conceptual metaphor, and conventional knowledge. The findings show that five conceptual macrometaphors in the corpus under study have the highest frequency: “anger is fire,” “death is a journey,” “man is an animal,” “life is war,” and “time is a place.” It was also found that the physical, natural, animal, and directional domains of origin play a central role in the conceptualization of abstract destination domains. The results of this study indicate that Persian proverbs are not merely literary devices, but also fundamental cognitive tools that, through metaphorical mappings, enable speakers to understand and organize complex experiences. ضرب المثل ها به عنوان فشرده ترین و غنی ترین جلوه های زبانی هر فرهنگ، بازتاب دهندة ساختارهای شناختی و الگوهای مفهومی جامعة زبانی هستند. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد معناشناسی شناختی و با تکیه بر نظریة استعارة مفهومی لیکاف و جانسون (1980)، به تحلیل نظام مند استعاره های مفهومی در ضرب المثل های فارسی می پردازد. پرسش اصلی پژوهش این است که کدام استعاره های مفهومی بنیادین در پس ضرب المثل های فارسی نهفته اند و این استعاره ها چگونه تجربیات انتزاعی را بر پایة حوزه های مبدأ عینی و جسمانی مفهوم سازی می کنند. بدین منظور، پیکره ای مشتمل بر 346 ضرب المثل فارسی برگرفته از فرهنگ بزرگ دوجلدی ضرب المثل های فارسی ذوالفقاری (1388) و امثال و حکم دهخدا (1374) به شیوة توصیفی-تحلیلی بررسی شد. تحلیل داده ها بر اساس سازوکارهای شناختی استعارة مفهومی، مجاز مفهومی و دانش متعارف انجام گرفت. یافته ها نشان می دهد که پنج کلان استعارة مفهومی در پیکرة مورد بررسی از بالاترین بسامد برخوردارند: «خشم آتش است»، «مرگ سفر است»، «انسان حیوان است»، «زندگی جنگ است» و «زمان مکان است». همچنین مشخص شد که حوزه های مبدأ جسمانی، طبیعی، حیوانی و جهت ی در مفهوم سازی حوزه های مقصد انتزاعی نقش محوری دارند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که ضرب المثل های فارسی نه صرفاً آرایه های ادبی، بلکه ابزارهای شناختی بنیادینی هستند که از طریق نگاشت های استعاری، امکان درک و سازمان دهی تجربیات پیچیده را برای گویشوران فراهم می کنند. https://ijallt.ir/downloadfilepdf/16406