اعجاز ادبی قرآن کریم به عنوان یکی از بنیادی ترین آموزه های کلام اسلامی، همواره محور مناقشات گسترده ای در طول تاریخ تمدن اسلامی بوده است. با ظهور گفتمان پست مدرن و چرخش های پارادایمی در نظریه های ادبی و هرمنوتیکی، پرسش از امکان پذیری و ماهیت اعجاز ادبی قرآن در افق های تازه ای مطرح شده است. مقاله حاضر با بهره گیری از رویکرد بینامتنی و بیناگفتمانی، در پی بازتعریف اعجاز ادبی قرآن در عصر پست مدرن است. چارچوب نظری پژوهش براساس نظریه بینامتنیت ژولیا کریستوا، نظریه گفتگویی میخائیل باختین و نظریه دریافت هانس رابرت یائوس صورت بندی شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اعجاز ادبی قرآن در عصر پست مدرن نه به مثابه یک امر ایستا و ابژکتیو، بلکه به سان یک فرایند پویا و تعاملی میان متن، مؤلف الهی، مخاطبان نخستین و جامعه های تفسیری در طول تاریخ قابل فهم است. آرایه های بدیعی و بیانی قرآن در این چارچوب، کارکردی فراتر از تزیین لفظی یافته و به مثابه افق های معناسازی در فرایند دریافت عمل می کنند. این پژوهش نشان می دهد که نظریه دریافت با تأکید بر نقش مخاطب در تولید معنا، امکان خوانش های تکثرگرایانه از اعجاز ادبی قرآن را فراهم می آورد و نظریه بینامتنیت با آشکارسازی شبکه های بینامتنی قرآن با متون پیشین و پسین، افق تازه ای برای درک ابعاد اعجاز بیانی قرآن می گشاید. در نهایت، مقاله با ارائه الگویی تلفیقی برای بازتعریف اعجاز ادبی قرآن در عصر پست مدرن، بر ضرورت گذار از رویکردهای صرفاً کلامی-دفاعی به رویکردهای ادبی-هرمنوتیکی در مطالعات قرآنی تأکید می کند.

اعجاز ادبی قرآن پست مدرنیسم بینامتنیت نظریه دریافت آرایه های بدیعی